
Кез келген заманауи дамыған мемлекеттің тұрақтылығы мен ішкі бірлігі оның идеологиялық және конфессиялық бейтараптығына тікелей байланысты. Жаңа Ата Заңымызда зайырлылық қағидаты — мемлекеттің даму бағытын, білім мен ғылымның басымдығын, сондай-ақ конфессияаралық татулықты қамтамасыз ететін басты конституциялық ценностьтардың бірі ретінде нақтыланған.
«Дін мемлекеттен бөлек» деген конституциялық норма — бұл дінді шектеу немесе сенім бостандығын терістеу емес, керісінше, әртүрлі көзқарастағы азаматтардың бейбіт өмір сүруінің бас кепілі.
1. Діннің институционалдық бөлінуі нені білдіреді?
Конституция бойынша діни бірлестіктер мемлекеттік билік функцияларын өзіне жүктей алмайды, ал мемлекет діни ұйымдардың ішкі істеріне (егер заң бұзушылық болмаса) араласпайды.
Саяси бейтараптылық: Дін өкілдері саяси билікке, заң шығару немесе мемлекеттік басқару институттарына өз идеологиясын таңа алмайды.
Заң алдындағы теңдік: Мемлекет барлық діни конфессияларға бірдей бейтарап қарайды. Ешбір дінге мемлекеттік немесе міндетті статусы берілмейді.
Сенім бостандығы: Әрбір азамат кез келген дінді ұстануға немесе ешқандай дінді ұстанбауға (атеистік көзқараста болуға) конституциялық деңгейде толық құқылы.
2. Зайырлылық — Бәсекеге қабілетті білім мен ғылымның негізі
Жаңа Конституцияда зайырлылық ұғымы тек саяси-құқықтық термин ретінде емес, адами капиталды дамытудың басты шарты ретінде қарастырылған.
Ғылым мен Инновация басымдығы: Мемлекеттік білім беру жүйесі толығымен зайырлы сипатқа ие. Бұл мектептер мен университеттердегі оқу бағдарламаларының діни канондарға емес, ғылыми деректерге, инновацияға және сыни ойлауға негізделуін қамтамасыз етеді.
Болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік: Зайырлы білім жүйесі жастардың заманауи технологияларды меңгеріп, жаһандық еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болуына жол ашады.
3. Қазақстан Халық Кеңесі және Дін аралық диалог
Конституцияда дін мемлекеттен бөлек деп бекітілгенімен, бұл мемлекеттің конфессияаралық келісімге мән бермейтінін білдірмейді. Керісінше, жаңа институционалдық реформалар аясында бұл бағытқа арнайы маңыз берілген:
Жаңадан құрылып, өз қызметін бастаған Қазақстан Халық Кеңесіне халықаралық маңызы бар ірі міндет — Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін ұйымдастыру мен өткізу жүктелді.
Бұл тетік Қазақстанның әлемдік аренада өркениеттер мен діндер арасындағы алтын көпір саналатын бейбітшілік пен диалог орталығы ретіндегі рөлін аша түседі.
4. Ортақ жауапкершілік пен қоғамдық тұрақтылық
Діннің мемлекеттен бөлек болуы қоғамда радикализмге, деструктивті ағымдарға және діни негіздегі бөлінушілікке жол бермейді.
«Заң мен Тәртіп» ұстанымы аясында әрбір азамат өз сенімін ұстана отырып, мемлекеттің Конституциясы мен заңдарын сақтауға міндетті. Мемлекет азаматтардың діни сезімдерін құрметтейді, ал азаматтар заң үстемдігі мен зайырлы мемлекеттік құрылымды сақтауға жауапты.
Ата Заңымыздағы «Дін мемлекеттен бөлек» қағидаты — бұл елдегі әртүрлі ұлт пен конфессия өкілдерінің татулығын, білім мен ғылымның сапасын және мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін мызғымас іргетас. Зайырлы ұстанымды берік сақтау арқылы ғылымды, білімді және азаматтық теңдікті ту еткен дамыған Қазақстанды құра аламыз.