Әйелдер араққа тәуелді болып қалғанын мойындамайды

(Мақала кейіпкерінің аты-жөні өзгертілген)

Бірнеше айдан бері Айгүлдің үйі тежіржол бекетінің маңы, отбасы , досы да осы бейтаныс адамдар. Бұлар бір бірінен айырылмайды. Шөлмектің түбі қаңтарылып қалғанда тиын іздеп, жан-жаққа кетеді. Тісбасарға, араққа ақша тапқанда бір үйдің баласындай бекет алдындағы үйреншікті жерге жиналады. Ол бастапқыда бұл қыз-жігіттердің қасында отыруға намыстанған. Бала кезден ересектер «бомж» дейтін. Бір аптадан бері олардан бойын аулақ ұстады. Бірақ үйден қашқан түні алып шыққан теңгесі таусылуға шақ. Күнде бір жұтым ащы су ішпесе тұла бойы құрысып, сіркесі су көтермейді. Талғажу ететін тамаққа да ақшасы таусылғанда осы қыз-келіншектер, жігіттер шақырды.

Қазір тамақты бірге ішеді, шерін тарқатып, кейде ән шырқайды, тіпті далада түнеп жүр. Олардың мұңы , түйіткілі ортақ. Үйден безіп, көше кезуге итермелеген және ащы суды ішуге мәжбүрлеген, ит секілді қаңғытып жіберген жақындарына ренжиді. Бірін-бірі жұбатады. Кез-келген қиындықты көңілді көңіл-күймен қарсы алу керек деген топтың өкілдерінің серті де Айгүлге ұнайды . Ешқайсысы жұмыс істемейді. Олар көше кезіп, үйсіз-күйсіз жүргеніне туыстарын, әйелін кінәлі деп есептейді.

Айгүл бүгін таңертең басын төсектен әрең көтерді.

Бүкіл денесін біреу соққылап тастағандай , шақшадай басы шарадай болып, мең-зең күйден арыла алмай ұзақ отырды. Ұрыс, жанжалдан қашып, үйден безген Айгүл шынайы жанашыр бола білген адал достардың жолыққанына іштей шексіз риза еді. Себебі, үйінде туыстары аяушылық танытудың орнына, мұның «ішіп келгенін» бетіне басып, ақыл айтып, жүрегін тілім-тілім тілген. Содан болар, қазір күйеуін де көргісі келмей, біржола көңілі суып кеткен.

Үш баласы есіне түскенде жылайды. Он алты жыл өмір сүрген жып-жылы, жарық шаңырағына әлі ораламын деп келіншек өзіне ант берді. Мамырдан бері қаңғыбастардың жанында түнеп жүргенін ойлағысы келмеді. «Мен үйге оралуға дайын емеспін» деп, келеңсіз жәйттер есіне түсіп, ойын алай-түлей қылып, өзегін өртеп бара жатты. Ол ащы суды жұтып алды. Кешегі отырыстан қалған шөлмек еді.
Көпір астында ескі көрпені жамылып Айгүл өз ойымен алысты. Ол өкпе, реніштің дауасы арақ деп ойлайды. Дегенмен бет-аузы ісіп , қабақтары көгеріп, көзінің жанары көрінбей қалған, кейде жығылған жерде ұйықтап қалатын серігі Сәуле секілді «маскүнем емеспін» деп ақтап алады.

Кейіпкердің есімі өзгертілген. Оны араққа тәуелділіктен емдеуге бекінген балалары , туыстары іздеп, бекет маңын шарлады. Іздеп таппады. Айгүлге ұлы мен әпкесінің іздеп келгенін достары жедел жеткізген. Оның жасырынып жүргенін туыстары білген жоқ.

«Науқастың маскүнемдіктің бар-жоғын мойындамауы сол дерттің бір белгісі болып табылады. Адамның ауруды, оның белгілерін мойындамауы және теріске шығаруы медицина мен психологияда анозогнозия деп аталады» дейді Алматы қалалық психикалық сауықтыру орталығының наркологиялық қызметінің №2 наркологиялық әйелдер бөлім меңгерушісі Данияр Сүйінбеков. Оның айтуынша «адам бойында араққа тәуелді болу бірден байқалмайды. Астыртын жүретін үрдіс. Алдымен санасын , сосын ағзасына зиян спирттік өнімдерге үйір науқастар «кішкене ғана ішемін және кез-келген уақытта одан бас тартамын» деп ойлайды.

Данияр Сүйінбеков 20 жылдан астам осы саланың жілігін шағып, майын ішкен кәсіби нарколог дәрігер. ​Ел арасында « қыз-келіншектер маскүнемдіктен ешқашан емделмейді» деген пікірді жиі естиміз. Осыған қатысты маманның пікірін сұрадық.

• Әйелдер алкогольге тәуелділіктен емделмейді деген қате пікір. Әр дерттің емі бар. Қыз-келіншектер кеселден емделеді. Тек науқасқа туысқандары барынша қолдау көрсетіп, дәрігердің барлық ұсыныстарын орындау керек,- дейді орталықтың бөлім меңгерушісі .

Ең сорақысы , бұл дерт жас талғамайды. Орталыққа шипа іздеп келген емделушілердің арасында 18 жастағы өрімдей бойжеткендер де, аппақ самайын әжім торлаған 80 жасты еңсерген қариялар да бар. Аппақ, жарық палатада бірі кітап оқып, бірі әңгіме айтып шүйіркелескен арулар мен аналар бір шаңырақтың шамшырағы, әртүрлі мамандық иелері.

• Дүниежүзінің ғылыми деректеріне сүйенсек, осыдан 20-30 жыл бұрын араққа тәуелді әйелдер мен еркектер туралы статистикалық көрсеткіштердің арасы өте алшақ болған. Егер емделушілердің оны ер кісі болса, соның біреуі әйел еді. Қазіргі таңда 5 емделушінің 1 нәзік жанды . Қоғамда әйелдің жағымсыз әдетке үйір болуы сынға ұшырайды. Соның салдарынан олар ауруын ұзақ уақыт бойы жасырады, кейбірі мойындамайды. Өкінішке қарай , көбінесе дертін асқындырып алады. Кез-келген тұрғын біздің орталықтың көмегіне жүгініп, тегін емделуге құқылы. Қыз-келіншектер буллингке ұшырамау үшін дер кезінде маманға барып, неғұрлым емді ерте бастаса, соғұрлым тезірек сауығып кетеді, -дейді Данияр Сүйінбеков.

Алматы қалалық психикалық сауықтыру орталығының бөлім меңгерушісінің айтуынша Алматы қалалық психикалық сауықтыру орталығында қазіргі таңда үш әйел соттың шешімімен мәжбүрлі түрде емделіп жатыр.

Мәжбүрлі түрде емделу — егер пациент қасақана медициналық көмектен бас тартқанда оның туыстарының өтінішімен , полиция өкілінің арызы және медициналық қорытынды нәтижесіне сүйеніп, сот мәжбүрлі түрде емдеу туралы шешім шығарады. Нәтижесінде науқас үш айдан және екі жылға дейін орталықта емделеді.
Қазіргі таңда Алматы қаласында маскүнемдік дертімен алысқан 800-ге жуық әйел динамикалық бақылауда тұр. Республикалық психикалық денсаулық ғылыми-практикалық орталығының мәліметінше елімізде ресми түрде алкогольге құмар 90 мыңдай тұрғын динамикалық бақылауда. Олардың 15 мыңға тарта қыз-келіншек наркологиялық есепте тұрады . Бұл ресми статистикалық көрсеткіш. Ал Айгүл секілді базар, бекет маңында қаңғып жүрген немесе жекеменшік ауруханалардан емделген нәзік жандылар бұл тізімде жоқ.

Жазира Бегалы,
журналист