Жасанды интеллект бізді жалқау ете ме?

Jas qazaq газеті мен Chevron компаниясының бірлескен жобасы

Жобаның мақсаты – ерекше жандарды журналистика жанрларын меңгеріп, сауатты жазуға бейімдеу. Қазір журналистикаға құмар жандар компьютерлік сауаттылық, мерзімді баспасөз және  тележурналистика бойынша дәрісте тәжірибесін шыңдап, шағын хабар, ақпарат, мақала жазуға, сұхбат алуға төселіп келеді.

Курсқа қатысушы Гулһая Бабаханқызы жасанды интеллект туралы қызықты пікірімен бөлісті.

Соңғы жылдары жасанды интеллект күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айнала бастады. Ол мәтін жазады, ақпарат іздейді, есеп шығарады, аударма жасайды, жоспар құрады және көптеген кәсіби міндеттерді орындауға көмектеседі. Мұндай мүмкіндіктер уақытты үнемдеп, адамның жұмысын жеңілдететіні сөзсіз. Алайда қоғамда «жасанды интеллект адамдарды жалқау етіп бара ма?» деген сұрақ жиі көтеріле бастады.

Мәселенің негізгі себебі технологияның өзінде емес, оны пайдалану тәсілінде жатыр. Егер адам жасанды интеллектіні тек дайын жауап алу үшін қолданып, ақпаратты тексермей, өздігінен ойлануды тоқтатса, бірқатар дағдылардың әлсіреу қаупі бар. Әсіресе оқушылар мен студенттер тапсырманы толықтай технологияға орындатып үйренсе, сыни ойлау, есте сақтау, мәтін құрастыру және мәселені өз бетімен шешу қабілеттері жеткілікті деңгейде дамымауы мүмкін.

Екінші жағынан, жасанды интеллектіні жалқаулықтың себебі ретінде біржақты бағалау дұрыс емес. Калькулятор адамның математиканы, ал интернет кітап оқуды толықтай алмастырмағаны сияқты, жасанды интеллект те адамның ойлау қабілетін міндетті түрде төмендетпейді. Керісінше, дұрыс қолданылған жағдайда ол қарапайым әрі қайталанатын жұмыстарды автоматтандырып, адамның уақытын күрделі мәселелерді шешуге, шығармашылыққа және білімін жетілдіруге жұмсауына мүмкіндік береді.

Бүгінде жасанды интеллект медицинада, білім беруде, ғылымда, бизнесте және мемлекеттік басқаруда кеңінен қолданылып келеді. Дәрігер оны үлкен көлемдегі ақпаратты талдауға, мұғалім оқу материалдарын дайындауға, студент күрделі тақырыпты түсінуге пайдалана алады. Бірақ соңғы шешімді қабылдау, ақпараттың дұрыстығын бағалау және жауапкершілікті өз мойнына алу адамның міндеті болып қала береді.

Сондықтан болашақта негізгі мәселе жасанды интеллектіні қолдану немесе қолданбау емес, онымен сауатты жұмыс істей білу болмақ. Адам дайын жауапты көшіріп алумен шектелмей, алынған ақпаратты салыстырып, тексеріп, талдап, өз қорытындысын жасай білуі тиіс.

Жасанды интеллект бізді автоматты түрде жалқау етпейді. Ол адамның жұмыс тәсілін өзгертетін құрал ғана. Егер технология ойлаудың орнына қолданылса, тәуелділік қалыптасуы мүмкін. Ал егер ол ойлауды толықтыратын көмекші құрал ретінде пайдаланылса, адамның мүмкіндігін кеңейтіп, еңбек өнімділігін арттыра алады. Демек жасанды интеллект дәуіріндегі басты міндет — технологияны басқаруды үйреніп, өз бетінше ойлау қабілетін жоғалтпау.

Гулһая Бабаханқызы