Саяси тәуекелдерден қорғайтын тетік – сарапшы Конституциялық Соттың шешіміне қатысты пікір білдірді

Саясаттанушы Ғазиз Әбішев  Конституциялық Соттың шешіміне қатысты пікір білдірді. 

«Конституциялық Сот мынадай түсіндірме берді:

«1995 жылғы Конституцияға сәйкес осы конституциялық нормаларда көрсетілген лауазымдарды атқарып отырған адамдар 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті лауазымдарға сайлана немесе тағайындала алады. 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін мұндай адамдардың тиісті лауазымдарға сайлануы немесе тағайындалуы олардың алғашқы сайлануы немесе тағайындалуы болып есептеледі».

Бұдан Конституциялық Соттың судьяларының өздері де, заңға сәйкес бір ғана сегіз жылдық мерзімге тағайындалатынына қарамастан, тағы бір рет — жалғыз сегіз жылдық мерзімге қайта тағайындала алатыны туындайды.

Сонымен қатар, Конституциялық Сот президенттің өкілеттік мерзімін бір реттік жеті жылмен шектейтін қағида қазіргі мемлекет басшысына қолданылмайтынын меңзейді. Бұл норма мемлекет басшысының алдағы сайлауынан бастап, оның нақты қашан өтетініне қарамастан, баршаға бірдей қолданылатын болады.

Сайлау күнтізбеге сәйкес үш жылдан кейін, яғни 2029 жылғы қыркүйекте өтуі тиіс екенін ескерсек, бұл белгілі бір дәрежеде саяси жүйенің бақылаусыз кеңеюіне жол бермейтін сақтандыру тетігі іспетті. Конституциялық Соттың түсіндірмесіне сәйкес, Президент Тоқаевтың қайтадан президенттікке кандидат болуға құқығы бар. Алайда бұл оның міндетті түрде сайлауға түсетінін білдірмейді. Бірақ оның қолында осындай саяси тетік болады.