Елімізде кемінде 15 адамды ит қабады: депутат маңызды мәселе көтерді

Бүгін, 16:05

Елімізде соңғы бір жылдың ішінде 41 366 адамды ит қапқан. Соның ішінде 23 134 адам бұралқы иттердің шабуылынан зардап шеккен. Бұл туралы «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға енгізілетін түзетулерді талқылау барысында Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин мәлімдеді.

Оның айтуынша, жағдай жақсармай отыр және жүйелі сипатқа ие.
Орта есеппен Қазақстанда әр сағат сайын бес адам иттердің шабуылына ұшырап, тістеледі. Біздің отырысымыз өтіп жатқан үш сағаттың ішінде кемінде 15 адамға иттер шабуыл жасайды. Бұл эмоция емес, бұл -құрғақ статистика, — деді депутат.
Ресми деректерге сәйкес, 2025 жылы ит тістеуінен 41 366 адам зардап шеккен, оның 23 134-і қаңғыбас жануарлардың шабуылы салдарынан. Салыстыру үшін, 2024 жылы 38 848 жағдай тіркелген, оның 24 410-ы да қаңғыбас иттермен байланысты болған.
Мәселе азайып жатқан жоқ. Ол жүйелі, өткір әрі әлеуметтік тұрғыдан қауіпті күйінде қалып отыр. Бұл сандардың артында жарақаттар, психологиялық салдар, мүгедектік, кейде адам өмірі тұр, — деп атап өтті Жаңбыршин.

Қаңғыбас жануарлар саны артып келеді: төрт жылда аулау көрсеткіші 276 мыңға жеткен

Қазақстанда қаңғыбас жануарлардың санын азайту мүмкін болмай отыр — керісінше, ол өсіп келеді. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин хабарлады.
Депутат қолданыстағы реттеу жүйесі күтілген нәтиже бермегенін атап өтті.
Егер 2022 жылы 243 574 қаңғыбас жануар ауланса, 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 276 282-ге жетті. Яғни, біз төмендеу емес, өсімді көріп отырмыз, – деді ол.
Жаңбыршиннің айтуынша, қазіргі «аулау – стерилизация – қайта жіберу» моделі мәселені шешпейді.

Егер бұл механизм қаңғыбас жануарлар санын азайтпаса, шабуылдар санын төмендетпесе және азаматтар үшін тәуекелдерді қысқартпаса, онда бұл механизм қажетті деңгейде жұмыс істемейді, – деп түйіндеді ол.

Қазақстан қаңғыбас иттерді көшеге қайта жіберуден бас тартуы мүмкін

Қазақстанда қаңғыбас иттерді бұрынғы тіршілік ортасына қайтару тәжірибесінен бас тартып, қайтарымсыз аулау жүйесіне көшу ұсынылуда. Мұндай норма Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин ұсынған заң жобасында қарастырылған.
Бүгінде мемлекет абсурд схема бойынша әрекет етеді: итті аулайды, стерилизациялайды, вакцинациялайды, содан кейін қайтадан сол жерге жібереді – ол жерде бұған дейін де тұрғындардан шағымдар мен қауіп болған, — деді ол.
Оның айтуынша, мұндай тәжірибе қауіп-қатерді қайтадан қоғамдық кеңістікке қайтарумен тең.
Мемлекет өз қолымен әлеуетті қауіпті қайтадан қоғамдық кеңістікке қайтарып отыр. Қоғамдық қауіпсіздік тұрғысынан бұл модель сын көтермейді, — деді депутат.

Қазақстанда үй жануарларын міндетті түрде чиптеу енгізіледі

Қазақстанда иттер мен мысықтарды міндетті түрде чиптеу енгізу жоспарланып отыр. Бұл иелердің тасталған жануарлар үшін жауапкершілігін анықтауға мүмкіндік береді. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин мәлімдеді.
Қаңғыбас иттер мәселесінің елеулі бөлігі көшеде емес, біреудің ауласында басталады. Ит асырайды да, кейін тастап кетеді, сосын “бұл менің итім емес” дейді, – деді ол.
Оның айтуынша, чиптеу тәртіп орнатуға көмектеседі.
Бұл жай техникалық формалдылық емес. Бұл – иесін анықтайтын және жауапкершілікті бекітетін құқықтық құрал. Ол жануарларды жазасыз тастап кетуді жоюға және нақты бақылау механизмін қалыптастыруға мүмкіндік береді, — деді Жаңбыршин.

Ит шабуыл жасаса – иесі жауап береді: Қазақстанда жауапкершілік күшейтіледі

Қазақстанда жануар иелерінің жауапкершілігі күшейтілуде: адамға зиян келтірілген жағдайда иесі келтірілген шығынды өтеуге міндетті болады, ал ауыр салдар туындаса – жануарға эвтаназия жүргізіледі. Бұл туралы Мәжіліс депутаты Еділ Жаңбыршин хабарлады.
Жануарды серуендету талаптарын бұзуға жол беріп, адамның денсаулығына зиян келтірген иесі немесе жауапты тұлға келтірілген шығынды өтеуге міндетті, — деді ол.
Сонымен қатар, қатаң шаралар қарастырылған.
Егер зиян ауыр немесе орташа ауырлықта болса, мұндай жануардың иесі белгіленген тәртіппен эвтаназия жүргізуге міндетті, — деді депутат.

«Бұл жануарларға қарсы заң емес» – Жаңбыршин реформаның мәнін түсіндірді

Мәжілісте жануарларға қатысты ережелерді күшейту және қаңғыбас иттердің санын реттеу тәсілдерін қайта қарау туралы заң жобасы қаралуда. Талқылау барысында депутат Еділ Жаңбыршин бастаманың жануарларға қарсы емес, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті.
Оның айтуынша, заң жобасы төңірегінде эмоциялық пікірлер қалыптасып жатыр, алайда оның мәні – тәртіп пен жауапкершілікті қамтамасыз ету.
Бұл – адам қауіпсіздігі үшін, тәртіп үшін, иелердің жауапкершілігі үшін және мемлекеттің нақты рөлі үшін қажет заң, — деді ол.
Депутат мемлекет үшін басты басымдық – адамдардың өмірі мен денсаулығы екенін ерекше атап өтті.

Жануарға жанашырлық адамға немқұрайдылықты білдірмеуі тиіс. Әсіресе, әңгіме балалар, қарттар және қоғамдық кеңістіктер туралы болғанда, — деді Жаңбыршин.