Қазақстан білім беру саласында жаһандық топ-20 қатарына еніп, дамыған жүйелер арасындағы позициясын нығайтып жатыр

Қазақстан Insider Global Education Index рейтингінде 0,092 балл жинап, 18-орынға ие болды және тұрақты дамып келе жатқан әрі халықаралық деңгейде ықпалдасқан білім беру жүйелері бар елдер тобына енді.

Топ-20 ішіндегі бұл позиция саланың жүйелі трансформациясын және елдің жаһандық білім беру кеңістігіндегі ықпалының артып келе жатқанын көрсетеді. Қазақстан Польша (19-орын), БАӘ (20-орын), сондай-ақ Мексика, Бразилия және Оңтүстік Африка сияқты ірі экономикаларды басып озып, академиялық және ғылыми инфрақұрылымды белсенді дамытып жатқан Нидерланд (17-орын) пен Сауд Арабиясымен (16-орын) бір деңгейде бәсекелесуде.

Рейтинг көшін айқын басымдықпен АҚШ бастап тұр, одан кейін жаһандық білім беру және ғылыми күн тәртібін айқындайтын Ұлыбритания мен Қытай орналасқан. Алғашқы ондықта сондай-ақ Германия, Аустралия, Жапония және Оңтүстік Корея бар, бұл елдерде зерттеу университеттерінің шоғырлануы жоғары және ғылымға салынатын инвестиция көлемі айтарлықтай.

Рейтинг университеттердің QS Top 1000 тізіміндегі үлесі, олардың орташа позициялары және білім беруге бағытталған мемлекеттік инвестициялар деңгейі сияқты үш негізгі параметр негізінде қалыптасты. Бұл көрсеткіштер кадр даярлау сапасымен, ғылыми базамен және жоғары оқу орындарының халықаралық ықпалдасуымен тікелей байланысты.

Осы тұрғыда Қазақстан өзінің тұрақты даму моделін қалыптастырып келеді. Бүгінде елдің 10-нан астам университеті QS Top 1000 қатарына кіреді, олардың қатарында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ және Satbayev University бар. 300-800 орындар аралығы жаһандық білім беру картасындағы позицияларды нығайтып, одан әрі ілгерілеуге негіз қалайды.

ЖІӨ-нің 3-4%-ы деңгейіндегі тұрақты мемлекеттік қаржыландыру жүйенің болжамдылығын қамтамасыз етіп, жоғары білім берудегі ауқымды реформаларды қолдайды. Сонымен қатар халықаралық серіктестіктер күшейіп, академиялық ұтқырлық кеңейіп, университеттер мен индустрия арасындағы байланыс нығайып келеді.

Қазіргі кезеңнің басты ерекшелігі – жаһандық рейтингтің «ортаңғы ядросы» аясындағы бәсекеге қабілеттіліктің артуы. Мұнда зерттеу сапасы, жаһандық ықпалдасу және университеттердің халықаралық ғылыми тізбектердің бір бөлігіне айналу қабілеті шешуші рөл атқарады.

Қазақстан берік институционалдық негіз қалыптастырып, академиялық беделін арттырып келеді және өңірдегі ең қарқынды дамып келе жатқан білім беру орталықтарының бірі ретінде орнығуда. Жаһандық таланттар үшін бәсеке күшейген жағдайда дәл осындай позициялар ұзақ мерзімді экономикалық өсім мен білімге негізделген экономикаға көшу үшін берік іргетас болады.